خداوند قمّل ( - سوسك گندم ) را بر آنان و غلات آنان گماشت و چنان شد كه مردى ده بار گندم به آسياب مىبرد ، اما بيش از سه پيمانه دستگير او نمىشد . باز به سراغ موسى آمدند و گفتند اگر دعا كنى و اين بلا را از ما دور دارى ، ديگر به تو مىگرويم و اسرائيليان را با تو همراه مىسازيم . موسى باز خدا را خواند و اين بلا را نيز از آنان گرداند ، اما ايمان نياوردند و بنى اسرائيل را همراه او نكردند . خداوند وزغ‌ها و قورباغه‌هاى انبوهى بر آنان فرستاد ، آن چنان بىشمار و فراوان كه گاه مردى نشسته بود و تا چانهء او در قورباغه‌ها فرو رفته بود و چون مىخواست سخن بگويد ، قورباغه‌اى در دهان او مىپريد ، ناگزير باز دست نياز به سوى موسى دراز كردند كه اين بار اگر اين بلا را از ما بگردانى به تو ايمان مىآوريم و بنى اسرائيل را با تو همراه مىسازيم . موسى باز دست به دعا برداشت و اين بلا را نيز از آنان گرداند ، اما آنان باز پيمان شكستند و ايمان نياوردند و خداوند اين بار به خون دچارشان كرد ، چنان كه همهء آب‌هاى آنان در جوى و رودخانه و چاه و ظرف‌هاشان خون شد . در پى اين رويداد مردم به فرعون شكايت برده گفتند : به خون گرفتار شديم و نوشيدنى و شراب نداريم ، فرعون گفت : موسى شما را جادو كرده است ، گفتند : ما را از چه راه جادو كرده كه در ظرف‌هايمان به جاى آب ، خون تازه مىيابيم ؟ و خطاب به موسى گفتند : اى موسى از پروردگارت بخواه كه اين بلا را از ما بردارد تا ما به تو ايمان آوريم و بنى اسرائيل را همراهت سازيم ، و چون بلا از آنان برداشته شد ، ايمان نياوردند و بنى اسرائيل را رها نكردند . « 1 » به هر روى اين رويدادهاى سخت و سياه را - كه در قرآن به آنها اشاره‌هايى آمده است و در تورات به گستردگى گزارش شده‌اند - تاريخ مصر نيز كم و بيش گواهى مىكند ، زيرا مصر ، چنان كه پيش‌تر نيز گفته‌ايم - از پيشامدهاى ويرانگر ايمن نبوده است ، چه بسا آب نيل كاهش مىيافته و كشاورزى سخت آسيب مىديده است و يا آب آن چنان جوشان و خروشان مىشده كه شهر را به كام خود در توفانى ويرانگر فرو مىبرده است و در هر دو حال مردم را به بلايى سخت دچار مىكرده و به كام قحط و گرسنگى مىافكنده است . و چه بسا همراه اين‌ها ، بيمارىهايى چون و با نيز همه‌گير مىگشته و مردم را چنان به داس مرگ درو مىكرده كه توان و فرصت دفن مردگان را نيز از آنان مىگرفته است و چنان كه مىدانيم مصر در روزگار انقلاب اجتماعى - چنان كه « ايبو - ور » گزارش كرده - نيز در اواخر روزگار سلسلهء بيستم - چنان

--> ( 1 ) . مختصر تفسير ابن كثير ، 2 / 45 - 46 .